با خاطرات جنرال موتورز ایران

پارس خودرو که در سال 1335 توسط جعفر اخوان و با عنوان شرکت بازرگانی جیپ تاسیس شد، در سالهای پیش از انقلاب و مدتی محدودی پس از آن، به عرضه محصولات شرکتهای آمریکن موتورز و جنرالموتورز در ایران میپرداخت. هر چند مرور تمام سالهای فعالیت پر فراز و نشیب این شرکت مجال دیگری میخواهد اما در این بخش قصد داریم مروری کوتاه بر دوره همکاری این شرکت با جنرالموتورز و محصولات عرضه شده در این دوره داشته باشیم. لازم به یادآوری است اطلاعات ارائه شده بر مبنای اطلاعاتی است که روابط عمومی شرکت پارسخودرو منتشر کرده است. شرکت بازرگانی جیپ، در ابتدا با هدف واردات خودروی جیپ ویلیز از آمریکا تاسیس شده بود، خودرویی که کارآیی خود را در سالهای جنگ جهانی دوم به خوبی نشان داده بود، اما به مرور ایده ایجاد ارزش افزوده در جریان واردات منجر به راهاندازی خطوط مونتاژ جیپ شهباز در ایران شد و نخستین جیپ شهباز در 1338 خط تولید کارخانه را در جاده مخصوص کرج ترک کرد. در ادامه وانت سیمرغ نیز در همان سال به بازار آمد. شرکت بازرگانی جیپ، تا سال 1346 تنها همین دو محصول را در سبد محصولات خود داشت اما به دلیل همکاری با شرکت آمریکنموتور تصمیم گرفت خودروی سواری را نیز به مجموعه تولیداتش اضافه کند و خودروهای آریا و شاهین (رامبلر) از این سال بر روی خط تولید قرار گرفتند.بازار ایران در دهه 50 شمسی، درهایش را به روی محصولات جهانی باز کرده بود و سیل محصولات مختلف به خصوص خودروهای آمریکایی روانه بازار تشنه ایران شده بودند. درآمد بالای نفتی کشور فرصت را برای واردات محصولات مختلف فراهم کرده بود و بدون برنامه مشخصی برای تولید، سیل واردات خودرو خیابانهای کشور را به عرصه رویارویی آمریکاییها، اروپاییها و ژاپنیهای تازه وارد تبدیل کرده بود. در چنین بازاری دیگر خودرویی چون آریا نمیتوانست رقیب مناسبی باشد و سرانجام در 1352 پس از تولید 22هزار و 784 دستگاه، به تولید آن خاتمه داده شد. در این مقطع شرکت ناگهان با افت تولید مواجه شد چرا که هیچ برنامهای برای محصول جایگزین وجود نداشت اما اخوان اهداف بلندی در سر داشت و این بار به سراغ جنرالموتورز رفت تا پای محصولات این شرکت را به ایران باز کند. ایرانیها پیش از این به خوبی با محصولات جنرالموتورز آشنا بودند اما تصور اینکه غول صنعت خودروسازی جهان، عرضه محصولاتش را برای مونتاژ در اختیار ایران قرار دهد برای بسیاری، کاملاً دور از ذهن بود اما اخوان به دلیل روابط مناسبی که با این شرکت داشت سرانجام توانست امتیاز مونتاژ این محصولات را به دست آورد و آخرین روزهای سال 1352، شرکت بازرگانی جیپ به شرکت جنرالموتورز ایران تغییر نام داد تا شروعی باشد برای عرصه تعدادی از خاطرهانگیزترین خودروهای ساخته شده در کشور.